Hellenic Railway Heritage: Σιδηρόδρομος Αλυκών Τιγκάκι Κω (Tigaki Kos Saltworks Railway)

Από τον Αλέξανδρο Χ. Γρηγορίου

Στο τουριστικό χωριό Τιγκάκι της νήσου Κω λειτουργούσαν ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα αλυκές σε έκταση 1.200 στρεμμάτων. Το 1930 η Ιταλική εταιρεία «Compagnia Commerciale Italiana per l’Egeo» η οποία ανέλαβε την εκμετάλλευση των αλυκών, εγκατέστησε βιομηχανικό σιδηροδρομικό δίκτυο μήκους 150 μέτρων που συνέδεε τα 12 αλοπήγια με το σημείο συλλογής και εναπόθεσης του άλατος. Η γραμμή πλάτους 600mm ήταν μεταθετή και τα βαγονέτα ήταν του οίκου Decauville. Στο δίκτυο δεν λειτούργησε ποτέ ατμάμαξα.

Χαράλαμπος Χατζηπέτρος

Όπως μου ανέφερε ο συνταξιούχος εργοδηγός Χαράλαμπος Χατζηπέτρου ο οποίος εργάστηκε στις αλυκές από το 1949 έως το 1971, μόνο την περίοδο 1960-1962 λειτούργησε μία δηζελάμαξα (από τις αλυκές Μεσολογγίου). Το υπόλοιπο διάστημα τα βαγονέτα σύρονταν από τους εργάτες. Μετά την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα (1948), η εκμετάλλευση των αλυκών περιήλθε στο Ελληνικό Δημόσιο μέχρι το 1989 που οι αλυκές ανέστειλαν τη λειτουργία τους.

Με τον Χαράλαμπο Χατζηπέτρου συναντηθήκαμε δύο φορές. Την πρώτη φορά τον Ιούλιο του 1998 (συνοδευόμενος από τον μακαριστό Σωκράτη Φανουράκη, ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου Caravia Beach) και την δεύτερη τον Αύγουστο του 2008. Ειδικά τη δεύτερη φορά με ξενάγησε στις εγκαταστάσεις των αλυκών. Σε διάσπαρτα σημεία υπήρχαν υπολείμματα σιδηροδρομικών γραμμών και θραύσματα από παλαιά εργαλεία των εργατών. Μετά το κλείσιμο των αλυκών το 1989, μερικά από τα βαγονέτα μεταφέρθηκαν στο Μεσολόγγι ενώ τα υπόλοιπα λεηλατήθηκαν (μαζί με τις γραμμές) από αγνώστους.

Η έκταση των αλυκών εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Natura 2000» και απαγορεύθηκε η δόμηση σε κοντινή απόσταση από αυτές. Στις εγκαταστάσεις διασώζονται το παλαιό (1930-1979) και τα νέο αντλιοστάσιο-μηχανοστάσιο (1979-1989), η γεφυροπλάστιγγα και μία παλαιά οθωμανική κατοικία (φυλάκιο).